ความรุนแรงในครอบครัว
           ความรุนแรงในครอบครัวส่วนใหญ่เป็นความรุนแรงที่ฝ่ายชายกระทำต่อฝ่ายหญิงที่เป็นภรรยา ในแนวคิดเชิงสตรีนิยมได้แบ่งประเภทของความรุนแรงออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ ๆ คือ

         1. ความรุนแรงทางตรง ที่เห็นได้ด้วยตาเปล่าและรับรู้ได้ทางประสาทหู เช่น การทุบตี การจิกผม การขู่ตะคอก การด่าทอ การขว้างปาข้าวของ จนถึงการฆ่า
         2. ความรุนแรงเชิงโครงสร้าง หมายถึงโครงสร้างทางเศรษฐกิจ สังคม การเมือง ที่วางบทบาทความเป็นหญิงให้ด้อยและมีคุณค่าต่ำกว่าบทบาทความเป็นชาย
        3. ความรุนแรงเชิงวัฒนธรรม ที่มีรากลึกแน่นในฐานคติของสถาบันหลักต่าง ๆ เช่น ศาสนา อุดมการณ์ครอบครัว การศึกษา จารีตประเพณี และระบบความเชื่อต่างๆ ที่ทำให้ผู้หญิงยอมรับสถานะที่ด้อยกว่าโดยไม่ตั้งคำถาม ทำให้ผู้หญิงส่วนใหญ่ยอมรับความรุนแรงที่มีต่อตนเองโดยดุษฎี
 
   
   
   
   
   
   
 

        ปัจจุบันเป็นที่เข้าใจกันชัดเจนว่าความรุนแรงที่เกิดขึ้นในสังคมทุกรูปแบบเป็นผลพวงร่วมกันที่เกิดจากอิทธิพลหลายระดับในสังคมจนถึงตัวบุคคล ในประเด็นความรุนแรงในครอบครัว โดยเฉพาะการที่ผู้หญิงเป็นฝ่ายถูกกระทำ ควรคำนึงถึงปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมทางสังคมที่ป้องกันหรือส่งเสริมผลให้เกิดการกระทำรุนแรงใน 4 ระดับคือ
         ระดับที่ 1 โครงสร้างสังคมโดยส่วนรวม (larger society) ที่เป็นระบบปิตาธิปไตยหรือระบบความคิดแบบเน้นอำนาจของผู้ชาย
         ระดับที่ 2 ระดับสถาบันและบริบทสังคมในระดับชุมชนใกล้ตัว (immediate social context) ที่มีปัจจัยสนับสนุนให้เกิดความรุนแรง (risk factor) ได้แก่ อัตราการว่างงานสูง อัตราอาชญากรรมสูง มีแหล่งอบายมุข มีการแพร่ระบาดของยาเสพติด สื่อลามกและสื่อรุนแรงอื่น ๆ รวมถึงสถานภาพที่ด้อยกว่าของผู้หญิงหรือไม่ได้รับการยอมรับ และการอยู่โดดเดี่ยวของผู้หญิง ส่งผลให้โอกาสที่จะเกิดความรุนแรงต่อผู้หญิงมีสูงกว่าในชุมชนที่ปราศจากปัญหาหล่านี้ ถ้าสังคมมีปัจจัยป้องกันความรุนแรง ได้แก่ ชุมชนมีความสงบสุข เอื้ออาทรต่อกัน มีการวมกลุ่มกันของผู้หญิง ผู้หญิงมีสิทธิครอบครองที่ดินและทรัพยากร จะส่งผลให้อัตราความรุนแรงต่อผู้หญิงมีน้อยลงด้วย
         ระดับที่ 3 ระดับความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลในบ้าน (immediate family context) ได้แก่ ความเป็นใหญ่ของผู้ชายในบ้าน โดยเฉพาะในการครอบครองทรัพย์สินและอำนาจในการจัดการค่าใช้จ่ายและเรื่งอครอบครัวอื่น ๆ การไม่พูดจาสื่อสารกันของสามีภรรยาและคนในบ้าน และความขัดแย้งในชีวิตแต่งงาน ครอบครัวที่มีลักษณะเหล่านี้ทำให้ผู้หญิงมีโอกาสเสี่ยงต่อการถูกกระทำรุนแรงสูงมาก

  
 

         ระดับที่ 4 ปัจจัยในระดับบุคคล (individual involved) มีข้อค้นพบยืนยันว่าในความสัมพันธ์ระหว่างคู่ ผู้ชายมีแนวโน้มมากกว่าผู้หญิงที่จะเป็นผู้กระทำความรุนแรงต่อคู่ของตน โดยลักษณะส่วนบุคคลที่ผลักดันให้ก่อความรุนแรงคือคนที่มีประสบการณ์์ความรุนแรงมาก่อนในวัยเด็ก การมีอาวุธในครอบครอง การดื่มแอลกอฮอล์หรือสารเสพติด มีปัญหาความเครียดจากหน้าที่การงานในชีวิตประจำวัน และการสูญเสียสถานภาพ เช่น ตกงาน รวมถึงคนที่ขาดทักษะชีวิตในการระงับความโกรธ ระงับความขัดแย้ง และการรับมือกับความเครียด

         ความรุนแรงที่ผู้หญิงได้รับจากคู่ของตนเอง (intimate partner) ส่วนใหญ่เป็น ความรุนแรงที่เกิดขึ้นภายในบ้าน (domestic violence) โดยที่ผู้หญิงถูกสามีหรืออดีตสามีหรือคู่รัก ทำทารุณกรรม ซึ่งมีรูปแบบหลากหลาย ตั้งแต่ การกระทำทางกาย ได้แก่ การต่อยเตะ ทุกตีด้วยวัตถุ กระทืบ ทำให้บาดเจ็บด้วยวิธีการต่าง ๆ การกระทำร้ายทางเพศ ในรูปแบบต่าง ๆ เช่น การข่มขืน บังคับให้ร่วมเพศในท่าทีผู้หญิงไม่เต็มใจ เป็นต้น จนถึง การทำร้ายทางจิตใจ ไม่ว่าจะเป็นการบีบคั้นทางจิตใจ การด่าทอข่มขวัญ ขู่จะทำร้าย การกักขัง การบีบบังคับ การบีบบังคับทางเศรษฐกิจและสังคม การปฏิเสธที่จะให้ความช่วยเหลือทางการเงิน การดูถูกเหยียดหยาม

  
 

        
       ความรุนแรงต่อผู้หญิงในสังคมไทยแม้ไม่ปรากฏตัวเลขทางสถิติที่ชัดเจน แต่จากรายงานขององค์กรที่ปฏิบัติงานในด้านดังกล่าวนี้ระบุว่าความรุนแรงในบ้านและการล่วงละเมิดทางเพศมีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปี รวมทั้งรายงานข่าวของสื่อมวลชนก็แสดงให้เห็นถึงความรุนแรงในครอบครัวที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง

        หมายเหตุ เนื้อหาข้างต้นสรุปความจากบางส่วนของรายงานวิจัยเรื่อง ความรุนแรงในชีวิตคู่กับสุขภาพผู้หญิง ของ สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล และมูลนิธิผู้หญิง