กระทรวงกลาโหม ได้อนุมัติอัตรา "กองเรือภาค" เมื่อวันที่ ๑๑ มีนาคม พ.ศ.๒๕๓๕ เพื่อปฏิบัติการทางทะเลแทนกองเรือเฉพาะกิจ ทั้งในยามสงบและยามสงคราม ในการปกป้องคุ้มครองเอกราช และอธิปไตยของชาติ รักษาผลประโยชน์ และทรัพยากรของชาติทางทะเล ตลอดจนช่วยเหลือประชาชน ในกรณีมีภัยพิบัติต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และทันต่อเหตุการณ์ โดยปฏิบัติให้เป็นไปตามนโยบายของกองทัพเรือ

เมื่อ ๑ เมษายน พ.ศ.๒๕๕๒ ได้มี "พระราชกฤษฎีกาแบ่งส่วนราชการและกำหนดหน้าที่ของส่วนราชการกองทัพเรือ กองทัพไทย กระทรวงกลาโหม พ.ศ.๒๕๕๒" กำหนดให้ "ทัพเรือภาคที่ ๑" เป็นหน่วยขึ้นตรงกองทัพเรือ มีหน้าที่ "ป้องกันราชอาณาจักรและรักษาความมั่นคง รวมทั้งผลประโยชน์ของชาติทางทะเลในพื้นที่รับผิดชอบจากภัยคุกคามต่าง ๆ และดำเนินการเกี่ยวกับการฐานทัพ การป้องกันพื้นที่ การสารวัตรทหาร กิจการพลเรือน และการควบคุมเรือพาณิชย์ตามที่ได้รับมอบหมาย มีผู้บัญชาการทัพเรือภาคที่ ๑ เป็นผู้บังคับบัญชารับผิดชอบ"