๒๑๐๔๐๑๐๑๐๔

หัวข้อวิชา  การสงครามใต้น้ำ

 

สาระประมวล

 

ความมุ่งหมาย      เพื่อศึกษาและให้เข้าใจถึงยุทธวิธีของเรือดำน้ำและการปราบเรือดำน้ำ

 

ขอบเขตการศึกษา       บรรยายถึง

                            ๑.    คุณลักษณะ ประเภท ขีดความสามารถ ข้อจำกัด ยุทธวิธีและการปฏิบัติของเรือดำน้ำโดยสังเขป

                            ๒.   แนวความคิดทั่วไปในการปราบเรือดำน้ำ

                            ๓.   วิวัฒนาการของอาวุธปราบเรือดำน้ำและการปราบเรือดำน้ำ

                            ๔.   ขีดความสามารถและข้อจำกัดในการปราบเรือดำน้ำของกองทัพเรือไทย

                            ๕.   หลักการทำงานของโซนาร์

                            ๖.    ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการทำสงครามใต้น้ำ

                            ๗.   มาตรการป้องกันภัยจากทุ่นระเบิด

 

สาระคู่มือ

. ความสำคัญ

      สงครามใต้น้ำเป็นที่มาของภัยคุกคามที่น่าเกรงขาม อำนาจการทำลายของอาวุธใต้น้ำมักส่งผลเด็ดขาดต่อความอยู่รอดของเป้าหมาย อาวุธใต้น้ำเป็นได้ทั้งอาวุธทางยุทธศาสตร์และยุทธวิธี การค้นหาและต่อต้านใช้เวลานาน โดยทั่วไปเริ่มก่อนการปฏิบัติการหลักแต่จบลงทีหลัง ดังนั้น จึงเป็นภัยคุกคามต่อกำลังทางเรือและต่อเศรษฐกิจของชาติ

           

. ความมุ่งหมาย

            เพื่อให้ นทน. มีความเข้าใจพื้นฐานสำหรับการร่วมหาข้อตกลงใจในการปฏิบัติการใต้น้ำและมีความรู้และทักษะที่จำเป็นในการวิเคราะห์การสงครามใต้น้ำ

           

. สาระสังเขปการศึกษา

            ประเทศไทยพึ่งพาการลำเลียงขนส่งทางทะเลเป็นหลักในการค้าขายกับต่างประเทศ บทเรียนจากสงครามโลกครั้งที่ ๒ ตอกย้ำให้ต้องตระหนักว่า สงครามใต้น้ำเป็นการสร้างภัยคุกคามที่มีประสิทธิภาพมากต่อความอยู่รอดของประเทศ สงครามใต้น้ำเป็นการทำสงครามกับสิ่งที่มองไม่เห็น เป็นของใหม่ที่ถูกพัฒนาขึ้นมาสมัยสงครามโลกครั้งที่ ๑ เป็นต้นมา เมื่อสงครามโลกครั้งที่ ๒ ผ่านไป การสงครามใต้น้ำถูกพัฒนาให้มีสมรรถนะสูงขึ้นเช่นเดียวกับสงครามผิวน้ำ คุณลักษณะ 4 - S (Stealth, Strike, Speed and Stand off) ได้ถูกพัฒนาให้มีความก้าวหน้าอย่างมาก

            เสียงใต้น้ำเข้ามามีบทบาทต่อการปฏิบัติการทางเรือทางด้านสงครามใต้น้ำ อาจแบ่งออกเป็นการปฏิบัติการ ๓ สาขา ได้แก่ ปฏิบัติการเรือดำน้ำ ปฏิบัติการปราบเรือดำน้ำ และสงครามทุ่นระเบิด โดยเฉพาะในระหว่างสงครามโลกครั้งที่ ๑ เมื่อเยอรมันได้นำสงครามเรือดำน้ำมาใช้อย่างได้ผล สามารถจมเรือฝ่ายตรงข้ามและชาติเป็นกลางได้กว่า ๑๑ ล้านตัน จนทำให้ฝ่ายสัมพันธมิตรต้องพยายามพัฒนาวิธีปราบเรือดำน้ำให้ได้โดยเร็วที่สุด จนได้พบว่าการดักฟังเสียงใต้น้ำที่เกิดจากเครื่องยนต์และใบจักร เป็นวิธีการเดียวที่สามารถค้นหาเรือดำน้ำได้ผลเพียงพอใจขณะนั้น ได้มีการนำเอาวิธีการของลีโอนาโด เดอ วินชี่ ที่เขียนไว้ในปี ๑๔๙๐ ว่า ถ้าท่านหยุดเรือของท่านแล้วหย่อนท่อลงไปในน้ำ ท่านจะได้ยินเสียงเรือลำอื่นที่อยู่ห่างไกลจากเรือท่าน มาพัฒนาเป็นเครื่องดักฟังเสียงแบบ Passive ที่เรียกว่า ไฮโดรโฟน แล้วนำมาติดตามลำตัวเรือใต้แนวน้ำ ในระยะแรกได้ผลน้อยมากเนื่องจากอุปกรณ์มีความไวต่ำกับเสียงรบกวนมากจนทำให้แยกเป้าไม่ออก ต่อมาได้มีการพัฒนาเป็น Array ๑๒ ตัว ลากท้ายเรือ และใช้การแบริ่งไขว้จากเรือหลายลำที่ออกปฏิบัติการเป็นหมู่ ทำให้สามารถจับและกำหนดตำแหน่งเรือดำน้ำได้ ต่อมาในตอนปลายสงครามโลกได้มีการพัฒนาโซนาร์แบบ Active เป็นผลสำเร็จ

            ในสงครามโลกครั้งที่ ๒ ความรู้เกี่ยวกับสงครามใต้น้ำรุดหน้าไปอย่างรวดเร็ว กองทัพเรือสหรัฐฯ พัฒนาเครื่องมือค้นหาและอาวุธปราบเรือดำน้ำได้อย่างมีปะสิทธิภาพมากขึ้น เช่น Active Homing Torpedo, Acoustic mines และการกวาดทุ่นระเบิดด้วยเสียง หลังสงครามได้มีการนำข้อมูลต่างๆ มาพัฒนาใช้ประโยชน์จากเสียงใต้น้ำได้ประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก เช่น โซนาร์สามารถจับเป้าได้ไกลกว่าและเลือกทิศได้ทั้งแกนตั้งและแกนนอน สำหรับโซนาร์แบบ Passive Array ก็ยังได้รับการพัฒนาต่อเนื่องโดยใช้ความถี่ต่ำลง เพื่อจับเป้าหมายเรือดำน้ำในระดับลึก นอกจากนั้นยังมีการพัฒนาเครื่องมือในการตรวจวัดการแพร่คลื่นเสียงในทะเลเพื่อเป็นข้อมูลในการวิเคราะห์เป้าและติดตั้งเครื่องมือในการตรวจจับเรือดำน้ำตามพื้นที่ยุทธศาสตร์ เรียกว่า SOSUS (Sound Surveillance System)

            สำหรับในอ่าวไทย สหรัฐได้เข้ามาทำการสำรวจทางสมุทรศาสตร์ภายใต้โครงการ NAGA ในปี ๒๕๐๓ - ๐๗ เป็นการสำรวจทางสมุทรศาสตร์สมบูรณ์ทุกสาขา ทั้งในด้านอ่าวไทยและทะเลจีนใต้ ส่วนการสำรวจทางด้านการทหารนั้นดำเนินการเมื่อปี ๒๕๑๐ ภายใต้โครงการ VAMP SURVEY ซึ่งเป็นโครงการเกี่ยวกับสงครามทุ่นระเบิดโดยเฉพาะ นอกจากสหรัฐฯ จะมีข้อมูลทางสมุทรศาสตร์ของอ่าวไทยที่สมบูรณ์จากการสำรวจตามโครงการทั้งสองแล้ว ยังมีการเก็บรวบรวมข้อมูลตามโอกาสในระหว่างการฝึกร่วม/ผสมกับประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค สำหรับรัสเซียได้พยายามเข้ามาสำรวจในอ่าวไทยแต่ไม่ได้รับอนุญาต อย่างไรก็ตาม รัสเซียได้พยายามเข้ามาเก็บข้อมูลด้วยเรือสำรวจ และในปี ๒๕๒๘ เรือประมงเก็บทุ่นใช้ในงานสำรวจทางทะเลได้ที่จังหวัดระนอง ซึ่งภายหลังพิสูจน์ทราบได้ว่าเป็นทุ่นสำหรับตรวจและเก็บข้อมูลทางสมุทรศาสตร์ของรัสเซีย แสดงว่ารัสเซียมีความพยายามเก็บข้อมูลสมุทรศาสตร์ในมหาสมุทรอินเดียด้วย

            จะเห็นได้ว่าจวบจนถึงยุคปัจจุบัน การสงครามใต้น้ำทุกสาขายังคงอาศัย สื่อ ชนิดเดียวกัน คือ เสียงใต้น้ำ เป็นหลักในการค้นหา การบรรลุข้อตกลงใจในการทำสงครามใต้น้ำในทุกสาขานั้นต้องอาศัยข้อมูลสองส่วน คือ ข้อมูลพื้นฐานทางสมุทรศาสตร์ที่ได้จากการเก็บรวบรวมตามโครงการสำรวจมาประกอบกับความแม่นยำในการวิเคราะห์ ตีความและวินิจฉัยข้อมูลเสียงใต้น้ำที่ได้ในขณะปฏิบัติการจากเครื่องมือที่มี (Sonar) พร้อมกับอาศัยความชำนาญของผู้ปฏิบัติ (Operator) ทั้งนี้ การได้ข้อมูลเสียงนั้นกระทำได้ทั้งแบบ Passive และ Active ด้วย Sonar ที่มีย่านความถี่ต่างๆ

            นอกจากจะใช้คลื่นเสียงเป็นหลักแล้ว ปัจจุบันได้มีการพัฒนา ลำแสงเลเซอร์ (Laser Beam) ขึ้นมาใช้ประโยชน์ในการทำสงครามใต้น้ำ เพียงแต่อยู่ในวงจำกัดและมีราคาแพง จึงมีเพียงบางประเทศที่เป็นเจ้าของเทคโนโลยีสามารถใช้ได้ เช่น ประเทศออสเตรเลียพัฒนาเครื่องตรวจวัดความลึกและค้นหาใต้น้ำด้วยลำแสงเลเซอร์สำหรับติดตั้งบนอากาศยาน สามารถวัดความลึก ระบุสภาพท้องทะเลและค้นหาวัตถุใต้น้ำได้ครอบคลุมพื้นที่กว้างขวางในเวลาน้อย แต่มีข้อจำกัดว่าสำหรับบางพื้นที่ เนื่องจากความขุ่นใสของน้ำเป็นตัวแปรสำคัญต่อการสูญเสียพลังงานของลำแสง

            กล่าวโดยสรุป แนวคิดพื้นฐานของการสงครามใต้น้ำ คือ รักษาความเงียบ (Stealth) เพื่อใช้อำนาจการทำลาย (Strike) ในขณะที่มี ความเร็ว (Speed) กับระยะยิง (Stand off) เป็นตัวแปรในเรื่องความอยู่รอด มีสิ่งที่แตกต่างไปคือ ในการทำสงครามทุ่นระเบิดนั้น ระยะยิง (Stand off) เป็นเรื่องที่แยกจากตัวอาวุธไปอยู่ที่พาหะ (Carrier)

 

. วิธีดำเนินการศึกษา

    ๔.๑  บรรยายในห้องเรียน ๓ ชั่วโมง

           

. ประเด็นคำถามสำคัญเกี่ยวกับเนื้อหาที่ศึกษา         

    ๕.๑  เสียงใต้น้ำมีความสำคัญต่อการทำสงครามอย่างไร

    ๕.๒  หลักการทำงานของโซนาร์แบบต่างๆ เป็นอย่างไร

    ๕.๓  ปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อการทำสงครามใต้น้ำมีอะไรบ้าง

    ๕.๔  เรือดำน้ำค้นหาและพิสูจน์ทราบเป้าหมายได้อย่างไร

    ๕.๕  จุดอ่อนที่สำคัญของเรือดำน้ำคืออะไร

    ๕.๖  ทุ่นระเบิดมีความสำคัญต่อการทำสงครามทางเรืออย่างไรและมีปัจจัยพิจารณาในการใช้อย่างไร

    ๕.๗  มาตรการป้องกันจากทุ่นระเบิดมีอะไรบ้าง มีแนวทางเลือกใช้อย่างไร

 

๖. เอกสารประกอบการศึกษา

    ๖.๑   ฝวก. เสียงใต้น้ำกับการประยุกต์ใช้ในการทำสงครามทางเรือ, ๒๕๔๔

    ๖.๒  สรส. เอกสารอ้างอิงประกอบการบรรยาย การสงครามปราบเรือดำน้ำ

    ๖.๓  อะดุง พันธุ์เอี่ยม, น.ท., หลักการปราบเรือดำน้ำ

    ๖.๔  กทบ.กร., การปฏิบัติการทุ่นระเบิด, ๒๕๔๔

    ๖.๕  กทบ.กร., การต่อต้านทุ่นระเบิด, ๒๕๔๔

 

๗. เอกสารอ่านประกอบเพิ่มเติม

 

LINKS

คู่มือแนะนำนักศึกษา แถลงหลักสูตร สาระหลักสูตร แนะนำหลักสูตร รายการเอกสารอ่านประกอบ

ประมวลการศึกษา ALL ความมั่นคง ยุทธศาสตร์และนโยบาย เสนาธิการกิจ ปฏิบัติการทางทหาร สังคม

 คู่มือการศึกษา ความมั่นคง ยุทธศาสตร์และนโยบาย เสนาธิการกิจ ปฏิบัติการทางทหาร สังคม

ครูช่วยสอน วิทยากรประจำกลุ่มสัมมนา

LINKS

หมวดวิชาความมั่นคง

หมวดวิชาเสนาธิการกิจ

หมวดวิชาการปฏิบัติการทางทหาร

ตอนที่ ๑ หลักยุทธศาสตร์

ตอนที่ ๑ การจัดและหน้าที่ฝ่ายอำนวยการ

ตอนที่ ๑ การปฏิบัติการทางทหาร

ชุดวิชา หลักยุทธศาสตร์

ชุดวิชา การจัดและหน้าที่ฝ่ายอำนวยการ

ชุดวิชา การปฏิบัติการทางเรือและการสนับสนุนอื่นๆ

   โครงสร้างและประเมินยุทธศาสตร์

   การจัดฝ่ายอำนวยการของ ทร.

   วิวัฒนาการทางทหารและสงครามทางเรือ

   สถานการณ์ของโลกในปัจจุบัน

   การกำลังพล

   การปฏิบัติการทางเรือโดยทั่วไป

   กำลังอำนาจแห่งชาติ

   การข่าว

   การสงครามผิวน้ำ

   กำลังอำนาจของชาติทางทะเล

   การยุทธการ

   การสงครามใต้น้ำ

   การพาณิชย์นาวี

   การส่งกำลังบำรุง

   การควบคุมเรือพาณิชย์และเรือประมง

   กิจการอู่ซ่อมสร้าง/ต่อเรือ

   การสื่อสารอิเล็กทรอนิกส์

ชุดวิชา การปฏิบัติการทางทหารทั่วไปและการสงครามพิเศษ

ชุดวิชา โครงสร้างและแนวความคิดทางยุทธศาสตร์

   การกิจการพลเรือน

   การวางแผนทางทหาร

   นโยบายความมั่นคงแห่งชาติ

   สัมมนาการจัดและหน้าที่ฝ่ายอำนวยการ

   การปฏิบัติการร่วม

   ยุทธศาสตร์ทหาร

ตอนที่ ๒ การเรียบเรียงและการบรรยาย

   การสงครามพิเศษและการก่อการร้ายสากล

   ยุทธศาสตร์ทะเล

ชุดวิชา เทคนิคการสื่อความหมาย

   การปฏิบัติการทางทหารนอกเหนือจากสงคราม

   ยุทธศาสตร์ทางเรือ

   การคิดอย่างมีเหตุผล

ตอนที่ ๒ กฎหมาย

   สัมมนาโครงสร้างและแนวความคิดทางยุทธศาสตร์

   ระเบียบงานสารบรรณ

ชุดวิชา กฎหมาย

   สัมมนายุทธศาสตร์ทางเรือ

   การเขียนหนังสือราชการและการสรุปเรื่อง

   กฎหมายอาญาทหาร

ตอนที่ ๒ ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ

   การพูดในที่สาธารณะ

   กฎหมายระหว่างประเทศ

ชุดวิชา เศรษฐศาสตร์ทั่วไป

   การบรรยายสรุป

   กฎหมายทะเล

   เศรษฐศาสตร์ทั่วไป

   การอภิปรายและการประชุม

   แนวทางเมื่อเป็นกรรมการสอบสวน

   หลักเศรษฐศาสตร์การคลัง

   การเขียนบทความทางวิชาการ

   สัมมนากฎหมาย

   หลักเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ

ชุดวิชา การเรียบเรียงการพิจารณาของฝ่ายอำนวยการ

หมวดวิชาสังคม

ชุดวิชา หลักเศรษฐศาสตร์การพัฒนา

   การพิจารณาของฝ่ายอำนวยการ

ตอนที่ ๑ สังคม

   การพัฒนาทางเศรษฐกิจและสังคม

   สัมมนาการพิจารณาของฝ่ายอำนวยการ

ชุดวิชา สังคม

   เศรษฐกิจกับการทหาร

   การจัดทำเอกสารการพิจารณาของฝ่ายอำนวยการ

   มารยาทและการเข้าสังคม

ตอนที่ ๓ ยุทธศาสตร์การเมือง

ตอนที่ ๓ การบริหารงาน

   คุณธรรมและจริยธรรมสำหรับนักบริหาร

ชุดวิชา กิจการระหว่างประเทศ

ชุดวิชา หลักการและเทคนิคการบริหาร

   การพัฒนาบุคลิกภาพ

   ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

   สารสนเทศเพื่อการจัดการ

   ภาษาอังกฤษ

   องค์การระหว่างประเทศ

   หลักการบริหารและการจัดระเบียบงาน

   การจัดเลี้ยง

   การขัดแย้งและระงับข้อขัดแย้งระหว่างรัฐ

   การบริหารงานเชิงกลยุทธ์

ตอนที่ ๒ กิจกรรมและการบรรยายพิเศษ

   ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

   การบริหารทรัพยากรกองทัพเรือ

ชุดวิชา กิจกรรมและการบรรยายพิเศษ

   ประเทศในภูมิภาคเอเชีย

   การบริหารจัดการความรู้ (KM)

   ปฐมนิเทศ

ชุดวิชา กิจการในประเทศ

   การบริหารโครงการ

   กีฬา

   การเมืองภายในประเทศ

   สัมมนาหลักการและเทคนิคการบริหาร

   การบรรยายพิเศษ

   สัมมนายุทธศาสตร์การเมือง

ชุดวิชา การวิเคราะห์และตกลงใจ

   กิจกรรมนายทหารนักเรียน

หมวดวิชายุทธศาสตร์และนโยบาย

   การวิเคราะห์เพื่อตกลงใจ

   เวลาผู้บังคับบัญชา

ตอนที่ ๑ หลักการและทฤษฎีการทำสงคราม

   แนวทางการวิจัยและปฏิบัติการ

ตอนที่ ๓ ดูกิจการและศึกษาภูมิประเทศ

ชุดวิชา หลักการและทฤษฎีการทำสงคราม

   การวิเคราะห์ค่าใช้จ่าย

ชุดวิชา ดูกิจการและศึกษาภูมิประเทศ

   หลักการและทฤษฎีการทำสงคราม

   การควบคุมข่ายงาน

   ดูกิจการในกรุงเทพมหานครและใกล้เคียง

   สงครามในลักษณะต่างๆ

ชุดวิชา จิตวิทยาและภาวะผู้นำ

   ดูกิจการภาคต่างๆ

ตอนที่ ๒ บทเรียนยุทธศาสตร์จากประวัติการสงคราม

   จิตวิทยา

   ดูกิจการต่างประเทศ

ชุดวิชา บทเรียนยุทธศาสตร์จากประวัติการสงคราม

   ภาวะผู้นำ

 

   บทเรียนยุทธศาสตร์จากประวัติการสงคราม

 

 

   แนวความคิดในการพัฒนา ทร.

 

 

   สัมมนาบทเรียนยุทธศาสตร์จากประวัติการสงคราม