นาวิกศาสตร์ ISSN 0125-4324 พฤศจิกายน 2547

         มันไม่ใช่ความผิดของคุณเลยหากพบว่าตัวเองเป็นโรคนี้และไม่จำเป็นที่จะต้องทน ทุกข์ทรมานอยู่ลำพังคนเดียว ในปัจจุบันนี้จะเห็นได้ว่าเกือบจะทุกๆ จุดของสังคมมีแนวโน้มที่ จะใช้ความรุนแรงเป็นแนวทางในการแก้ปัญหาและในสังคมเองก็อาจต้อง เผชิญเหตุการณ์ ร้ายแรงต่างๆ ได้มากมาย โดยจะสังเกตได้จากข่าวตามหน้าหนังสือพิมพ์ ซึ่งมีข่าวของความ รุนแรงไม่เว้นแต่ละวันความรุนแรงในสังคมที่เราเห็นอยู่ตลอดเวลานี้ มีสาเหตุได้หลายประการ เช่น มีความเครียดจากภายในครอบครัว จากที่ทำงาน สังคมการเมืองในปัจจุบัน ความเครียด จากภาวะมลพิษที่เราจำต้องทนอยู่กับอากาศและสิ่งแวดล้อมอันเลวร้ายสุดๆ ความเครียดจาก ภาวะเศรษฐกิจ หรือแม้แต่ความเครียดจากความไม่สงบที่เกิดขึ้นในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งผู้ที่เกิดความเครียดเหล่านี้ล้วนแล้วก็คือ ประชาชนที่อยู่ในพื้นที่หรือสิ่งแวดล้อมนั้นๆ รวม ทั้งข้าราชการ ทหาร ตำรวจ ที่ต้องทำงานในพื้นที่ดังกล่าว เป็นต้น ความเครียดเหล่านี้ย่อมทำ ให้เราหมดความอดทนอดกลั้น แล้วพร้อมที่จะแสดงออกของปฏิกิริยาที่รุนแรง แต่อย่างไรก็ ตามปฏิกิริยาของความรุนแรงนี้จะเกิดขึ้นชั่วคราวหรือชั่วขณะ และเมื่อเหตุการณ์ผ่านพ้นไป แล้ว ทุกคนต่างก็ไม่ประสงค์จะใช้ความรุนแรงอีกด้วยความรู้สึกไม่สบายใจ
          แต่มีความรุนแรงอยู่กลุ่มหนึ่งที่เป็นความรุนแรงที่น่ากลัว เป็นความรุนแรงที่เป็นภัย ของสังคม เป็นความรุนแรงที่มีอันตรายถึงชีวิต ค่อนข้างจะไร้ซึ่งความเมตตาปราณี ซึ่งเป็น ความรุนแรงที่ผิดกฏเกณฑ์ของสังคมและละเมิดสิทธิของผู้อื่นอย่างร้ายแรง เช่น การปล้นจี้ที่ ใช้ความรุนแรง การข่มขืน การประหัตประหารชีวิตกันให้ถึงความตายไม่ว่าจะเป็นด้วยความ โกรธแค้นหรือเป็นเรื่องที่ว่าจ้างกันให้ปลิดชีวิตของผู้อื่น การทารุณ ตบตีภรรยา การทารุณ ทำ ร้ายลูกของตนเองให้ต้องได้รับความทุกข์ทรมาน เป็นต้น หรือ ความรุนแรงอื่นๆ ในสังคมที่ เกิดได้อย่างไม่คาดฝัน เช่น อุบัติภัยทั้งหลายจากฝีมือมนุษย์และจากธรรมชาติ เช่น อุบัติเหตุ รถชน ไฟไหม้ น้ำท่วม หรือแม้กระทั้งการก่อการร้ายทางพื้นที่ชายแดนภาคใต้เป็นต้น          ซึ่งผู้ที่เคยประสบเหตุการณ์รุนแรงเหล่านี้มักจะมีอาการเครียดอยู่ตลอดเวลาประหนึ่ง ว่าเหตุการณ์ที่รุนแรงนั้นยังคงเป็นภาพที่ติดตาอยู่ในจิตใจ แม้ว่าเหตุการณ์เหล่านั้นจะผ่านพ้น ไปนานแล้วก็ตาม อาการเครียดชนิดนี้จัดได้ว่าเป็นโรคชนิดหนึ่งจำเป็นต้องได้รับการบำบัดรัก ษาโรคชนิดนี้มีชื่อเรียกทางการแพทย์ว่า Post-Traumatic Stress Disorder หรือ PTSD

โรค PTSD (Post - Traumatic Stress Disorder ความผิดปกติทางจิตใจ ภายหลังเผชิญ เหตุการณ์รุนแรงในชีวิต) คืออะไร ?
          PTSD หมายถึงความผิดปกติทางจิตเวช ที่มีอาการเกิดขึ้นหลังจากที่ได้ประสบต่อ ภาวะที่เป็นเหตุการณ์รุนแรงในชีวิต และกระทบกระเทือนต่อจิตใจอย่างรุนแรงโดยมีลักษณะ
หวนคิดและระลึกถึงเหตุการณ์นั้นบ่อยๆ อาจมีความ สนใจสิ่งต่างๆ ลดน้อยลง หรือหมดไปรู้สึก
ห่างเหินจากญาติมิตรและคนใกล้ชิด มีอาการซึม เฉยเมย ไม่รื่นเริง ไม่แจ่มใส งง คิดอะไรไม่
ค่อยออก ตื่นเต้นตกใจง่าย ขาดสมาธิ นอนไม่ค่อยหลับ Post-traumatic stress disorder
เป็นปฏิกิริยาทางด้านจิตใจต่อเหตุการณ์ที่กดดัน คุกคาม เป็นความหายนะ (เช่น ความหายนะ
ที่เกิดจากฝีมือของมนุษย์เอง ภาวะสงคราม หรือการเกิดเหตุการณ์ก่อการร้าย ในพื้นที่ต่างๆ
อุบัติเหตุร้ายแรง ถูกทรมาน ได้รู้เห็นความตายของผู้อื่น ถูกคุกคามข่มขู่เอาชีวิต เป็นต้น)
ปฏิกิริยาต่อเหตุการณ์ ดังกล่าวนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในทันทีทันใด แต่เกิดขึ้นหลังจากเหตุการณ์ประ มาณ ๒-๓ สัปดาห์ ถึง ๒-๓ เดือนแต่ไม่ค่อยจะเกิน ๖ เดือน ส่วนใหญ่อาการจะค่อยๆ ดีขึ้น มี ส่วนน้อยที่มีอาการเรื้อรังนานเป็นปีๆ จนกระทั่งมีการเปลี่ยนแปลงในบุคลิกภาพ

ผู้ที่เป็นโรค PTSD จะมีลักษณะอาการดังต่อไปนี้
           ๑. เคยได้รับประสบการณ์ที่เป็นเหตุการณ์รุนแรงในชีวิต ผิดไปจากธรรมดาที่คน
ทั่วไปเคยประสบ และทำให้เกิดความทุกข์รบกวนจิตใจ รู้สึกเป็นอันตราย เช่น ถูกคุกคามต่อ
ชีวิตและบูรณภาพทางร่างกายของตนเอง บุตร คู่ชีวิต และญาติสนิทมิตรสหาย หรือมีการทำ
ลายบ้าน หมู่บ้าน อย่างเฉียบพลัน หรือเห็นคนถูกทำร้ายร่างกาย เสียชีวิตอย่างเฉียบพลัน ทั้ง
จากอุบัติเหตุหรือฆาตกรรมเป็นต้น
          ๒. มีอาการกระตุ้นให้ระลึกถึงหรือประสบเหตุการณ์ที่เคยเผชิญมาแล้วในอดีต
อย่างน้อย ๑ อย่างในข้อต่อไปนี้
             ก. หวนระลึกถึงเหตุการณ์นั้นขึ้นมาซ้ำๆ (ในเด็กเล็กๆ อาจแสดงออกโดยมีการ
เล่นซ้ำๆ ถึงเหตุการณ์ที่เคยได้รับความสะเทือนใจ)
            ข. ฝันถึงเหตุการณ์ที่เคยได้รับความทุกข์ เป็นอันตรายซ้ำๆ
            ค. มีความรู้สึก หรือมีปฏิกิริยาเกิดขึ้นอย่างเฉียบพลัน ประหนึ่งว่าเหตุการณ์ ที่ทำให้ได้รับบาดเจ็บนั้นกำลังเกิดขึ้นอีก
            ง. มีความรู้สึกเป็นทุกข์ เป็นอันตรายอย่างมากเมื่อเผชิญกับเหตุการณ์ซึ่งเป็น
สัญลักษณ์ หรือคล้ายกับเหตุการณ์ในอดีต