ปีที่ ๙๑ เล่มที่ ๙ กันยายน พ.ศ.  ๒๕๕๑
   HANDICAP SCALE
UNCLOS 1982 : กรณีสิทธิและหน้าที่ของเรือในน่านน้ำต่างประเทศ
นาวาเอก ภุชงค์ ประดิษฐธีระ
 
หน้าที่ 1

 

คำนำ

             ประเทศไทยได้ลงนามรับรองอนุสัญญาสหประชาชาติ ว่าด้วย กฎหมายทะเล ค.ศ. ๑๙๘๒ ( The 1982 United Nations Convention on Law of the Sea; UNCLOS) ตั้งแต่ปี ๒๕๒๕ (ค.ศ.๑๙๘๒) แต่จนถึงปัจจุบัน ไทยยังไม่ได้ให้สัตยบัน ( Ratification) เข้า ร่วมเป็นภาคีแต่อย่างใด และเมื่อ ๗ พฤศจิกายน ๒๕๕๐ คณะรัฐมนตรีมีมติให้หน่วยงานที่ เกี่ยวข้องเร่งพิจาณาดำเนินการเพื่อเข้าร่วมเป็นภาคีของอนุสัญญา ฯ นี้ ทั้งนี้ส่วนหนึ่งของอนุ สัญญา ฯ ได้กำหนดอำนาจอธิปไตย ( Sovereignty) และสิทธิอธิปไตย ( Sovereign Right) ในแต่ละพื้นที่อาณาเขตทางทะเล ( Maritime Zones) ของรัฐชายฝั่ง พร้อมทั้งกำหนดสิทธิ และหน้าที่บางประการของเรือต่างชาติในแต่ละพื้นที่ดังกล่าวด้วย
             บทความนี้จะวิเคราะห์สิทธิและหน้าที่ของเรือรบในน่านน้ำต่างประเทศภายใต้เขต อำนาจ ( Jurisdictions) ของรัฐชายฝั่งตามอนุสัญญา ฯ ( UNCLOS 1982) พร้อมกับยกตัว อย่างกรณีศึกษาบางเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการใช้อำนาจของรัฐชายฝั่งต่อเรือรบต่างชาติ
สถานภาพและสิทธิพิเศษของเรือรบ
           
" เรือรบ " ตามอนุสัญญา ฯ หมายถึง เรือซึ่งเป็นของกำลังทหารของรัฐที่มีเครื่อง หมายภายนอกแสดงสัญชาติของเรืออย่างชัดเจน อยู่ภายใต้การบังคับบัญชาของนายทหารซึ่ง ได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาล และมีชื่ออยู่ในบัญชีประจำการที่ถูกต้องหรือบัญชีอื่น พร้อมกับมีลูก เรือซึ่งอยู่ภายใต้วินัยของทหารประจำการ๑ Sea Power Center ของ ออสเตรเลียได้อธิบาย ความหมายของอนุสัญญา ฯ ข้อ ๓๒ ว่า เรือรบ และ ผู้โดยสารที่อยู่ในเรือได้รับสิทธิคุ้มกันจาก การจับกุมจากรัฐอื่น๒ ในกรณีที่เรือรบไม่ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับของรัฐชายฝั่ง เกี่ยว กับการผ่านทะเลอาณาเขต ( Territorial Zones) และเพิกเฉยต่อคำร้องให้ปฏิบัติตามกฎ หมายหรือข้อบังคับนั้น รัฐชายฝั่งอาจสั่งให้เรือรบนั้น ออกจากทะเลอาณาเขตทันที๓ ทั้งนี้ หาก เรือรบกระทำความเสียหายใด ๆ ต่อรัฐชายฝั่งใด ๆ รัฐเจ้าของธงของเรือรบเป็นผู้รับผิดชอบ ต่อความเสียหายนั้น๔
              สำหรับเรือเล็กประจำเรือ ก็ได้รับสิทธิพิเศษและการคุ้มกันเช่นเดียวกับเรือรบ (เรือแม่) แต่ไม่ครอบคลุมถึงทหารประจำเรือที่กระทำผิดกฎหมายภายในประเทศ ของรัฐชาย ฝั่ง๕ หมายความว่า หาก ทหารประจำเรือผู้ใดออกไปจากเรือรบแล้วไปกระทำผิดกฎหมายภาย ในประเทศของรัฐชายฝั่ง ผู้นั้นจะไม่ได้รับการคุ้มกันและอาจถูกจับกุมจาก เจ้าหน้าที่รัฐชายฝั่ง ได้ แต่เมื่อใดที่ผู้นั้นกลับมาขึ้นเรือรบ เจ้าหน้าที่รัฐชายฝั่งนั้น ไม่สามารถตามมาจับกุมได้ นอก จากจะได้รับอนุญาตจากผู้บังคับการเรือก่อน
               จะเห็นว่า อนุสัญญา ฯ ได้มอบสิทธิพิเศษและการคุ้มกันให้แก่เรือรบนอกน่านน้ำ ของตนเองจากอำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐชายฝั่ง แต่อย่างไรก็ตาม เรือรบก็มีข้อจำกัดบางประการ เรื่องสิทธิและหน้าที่ ตามเขตอำนาจของรัฐชายฝั่ง รวมทั้ง กฎ ระเบียบ ที่รัฐชายฝั่งกำหนดขึ้น เพื่อบังคับใช้กับเรือต่างชาติ ซึ่งรวมถึงเรือรบในแต่ละพื้นที่อาณาเขตทางทะเล
สิทธิและหน้าที่ของเรือรบต่างชาติในแต่ละอาณาเขตทางทะเลของรัฐชายฝั่ง
            น่านน้ำภายใน ( Internal Waters) ร
ัฐชายฝั่งมีอำนาจอธิปไตย
Sovereignty) เต็มที่ในน่านน้ำภายในของตนเอง เรือต่างชาติรวมถึงเรือรบจะต้องอยู่ภายใต้ กฎหมายในเขต น่านน้ำภายในของรัฐชายฝั่ง การที่เรือรบจะเข้าไปยังเขตน่านน้ำภายในของ ต่างชาติจะต้องได้รับ การอนุญาตจากรัฐชายฝั่งก่อน๖ แต่เรือรบยังคงได้รับสิทธิคุ้มกันจาก การถูกจับกุม หากว่าเรือรบ กระทำผิดกฎหมายภายในของรัฐชายฝั่งในเขตน่านน้ำภายในรัฐ ชายฝั่งจะขอให้เรือรบนั้นออก นอกพื้นที่โดยทันที แต่ไม่มีสิทธิจับกุมหรือเหนี่ยวรั้งเรือ รบนั้นไว้
            ทะเลอาณาเขต ( Territorial Sea) รัฐชายฝั่งมีอำนาจอธิปไตย
( Sovereignty) เต็มที่ในทะเลอาณาเขตเช่นกันแต่ตามอนุสัญญา ฯ ได้กำหนดให้เรือต่างชาติ มีสิทธิแล่นผ่านโดยสุจริตในทะเลอาณาเขตของรัฐชายฝั่ง๗ ซึ่งการแล่นผ่านโดยสุจริต ครอบ คลุมถึงการหยุดหรือจอดทอดสมอด้วย ดังนั้นเรือรบจึงใช้สิทธิแล่นผ่านโดยสุจริต ในทะเลอาณา เขตของรัฐชายฝั่งได้ แต่ต้องไม่ดำเนินกิจกรรม หรือการปฏิบัติการต่าง ๆ ที่ถือว่าไม่ใช่การผ่าน โดยสุจริต เช่น การรับ-ส่ง เฮลิคอปเตอร์ หรือการฝึกอาวุธ เป็นต้น สำหรับ เรือดำน้ำสามารถใช้ สิทธิแล่นผ่านโดยสุจริตได้โดยจะต้องโผล่เหนือผิวน้ำ( Surface) และโชว์ธงสัญชาติในขณะ แล่น ๘ ในทะเลอาณาเขตนี้
             ทั้งนี้รัฐชายฝั่งอาจออก กฎ ระเบียบ ให้เรือต่างชาติปฏิบัติในพื้นที่ทะเลอาณาเขต เพื่อวัตถุประสงค์ของความปลอดภัยในการเดินเรือการควบคุมมลพิษ และการวิจัยต่าง ๆ เรือรบ ที่ใช้สิทธิแล่นผ่านโดยสุจริตจะต้องเคารพและปฏิบัติตามกฎระเบียบเหล่านี้ด้วย มิเช่นนั้นรัฐชาย ฝั่งอาจให้ออกนอกทะเลอาณาเขตโดยทันที
            เขตต่อเนื่อง ( Contiguous Zone) ในพื้นที่เขตต่อเนื่อง รัฐชายฝั่งมีสิทธิ อธิปไตย( Sovereign Right) บางอย่างในการป้องกันและบังคับใช้กฎหมาย ๔ ประเภท ได้แก่ กฎระเบียบที่เกี่ยวกับการคลัง ( Fiscal) การศุลกากร ( Custom)การเข้าเมือง(Immigration) และการสุขาภิบาล ( Sanity) ๙ สถานภาพตามกฎหมายในเขตต่อเนื่อง มี ลักษณะค่อนไป ทาง การเป็นน่านน้ำสากล ( International Waters) มากกว่าเป็นน่านน้ำของ ประเทศใด ประเทศ หนึ่ง ( National Waters) ๑๐ ดังนั้นเรือรบมีสิทธิเสรีภาพในการเดินเรือ ยกเว้นการกระทำ การใด ๆ ที่จะผิดกฎ ระเบียบ ๔ อย่างข้างต้นของรัฐชายฝั่ง