กฎการจำเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเรียนรู้
โดย...น.ท.หญิง ดร.
ธนพร แย้มสุดา
หัวหน้าฝ่ายศึกษา
วพร.
แม้ว่าระบบการศึกษาในปัจจุบันจะมุ่งเน้นการคิด
การแก้ปัญหา แต่หลายคนคงไม่ปฏิเสธว่า การจำ จะเพิ่ม ประสิทธิภาพ
ในการเรียนรู้ของคนเรา ได้อย่างดีทีเดียว เคล็ดลับการเรียนรู้ในเรื่องการจำที่จะนำเสนอต่อไปนี้
น่าจะ เป็นประโยชน์กับนักเรียนที่รักของครูทุกคน หากได้นำไปใช้อย่างชำนาญและเป็น
ธรรมชาติ โดยใช้กฎในการจำดังนี้ smashin scope ส่วนภาษาไทยอาจใช้
อา-ไหว-โยง-ทะลึ่ง-ขำ-จินต-คณิต-สัญลักษณ์-สี-เรียง-ดี-เกินจริง ดังรายละเอีดดังนี้
1. อายตนะ หรือ อินทรีย์ / อารมณ์ (Synaesthesia / sensuality)
อายตนะ
แปลว่า เครื่องต่อหรือแดน หมายถึง เครื่องต่อให้เกิดความรู้แดนเชื่อมให้เกิดความรู้
หรือแหล่งที่มาของ ความรู้ อธิบายอย่างง่ายว่า ช่องทาง รับรู้มี 6
อย่าง ที่คนไทยมักพูดกันว่า ตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ทางพระท่านเรียกว่า
อายตนะภายใน หรืออินทรีย์ 6 นักท่องจำและคนที่ จำแม่นทั้งหลาย ปรุงแต่ง
อินทรีย์และอารมณ์ทั้ง 6 ให้ช่วยในการฟื้น ความจำ ดังนั้น การฝึกอายตนะหรือเครื่องต่อให้เกิดความรู้สึกทั้งหลายอยู่เสมอจึงจำเป็นจะต้องทำควบคู่
ไปกับการ ฝึกความจำ
2.
การเคลื่อนไหว (Movement / motivation)
ภาพที่ช่วยจำนั้นถ้าเคลื่อนไหวได้
ก็จะช่วยให้สมองของนักเรียนมีการเชื่อมโยงกับสิ่งอื่น ๆ ได้มากมายมหาศาล
จึงทำให้จำง่าย การเคลื่อนไหวทำให้เกิด ภาพสามมิติด้วย
3. เชื่อมโยง
(Association)
ไม่ว่านักเรียนจะต้องการจำอะไร
นักเรียนต้องเชื่อมโยงหรือผูกมันไว้กับสิ่งที่ฝังแน่นอยู่ในความทรงจำ
เช่น นำไป แขวนไว้กับตะขอในระบบตัวเลข คล้องจอง หรือเชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิม
ๆ ที่น่าประทับใจ
4. เรื่องเพศ
/ ทะลึ่ง (Sexuality)
เรามักจะมีความจำเรื่องนี้กันดีอยู่แล้ว
จงใช้มันให้เป็นประโยชน์
5.
อารมณ์ขัน เรื่องน่าขำ (Humour)
เล่นกับความจำให้สนุก
ยิ่งนักเรียนทำให้ภาพสิ่งที่ต้องการจะจำออกมาดูตลก น่าขัน เปิ่น ประหลาด
งี่เง่าเท่าไร ก็จะยิ่งทำให้นักเรียนจำมันได้มากขึ้น เท่านั้น
6.
จินตนาการ (Imagination)
ไอน์สไตน์เคยกล่าวไว้ว่า
จินตภาพสำคัญกว่าความรู้ ความรู้นั้นมีขีดจำกัด แต่จินตนาการนั้นครอบคลุมไปได้ทั้งโลก
ก่อให้เกิดความก้าวหน้า และพา ให้เกิดวิวัฒนาการ หากนักเรียนใช้ จินตภาพกับความจำได้มากเท่าไร
ความจำของนักเรียนก็จะดีมากขึ้นเท่านั้น
7.
ตัวเลข คณิตศาสตร์ (Number)
ตัวเลขจะช่วยจัดเรื่องราวต่าง
ๆ ให้เป็นขึ้นเป็นตอน เป็นลำดับชั้นอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นเรื่องเป็นราวดี
8. สัญลักษณ์ (Symbolism)
ถ้านักเรียนต้องจำอะไรที่พื้น
ๆ จืด ๆ ธรรมดา ๆ ซ้ำซากน่าเบื่อหน่าย ก็ขอให้หาภาพอะไรที่น่าสนใจมาแทน
จึงจะเพิ่มความสามารถในการ ฟื้นความจำ มากยิ่งขึ้น สัญลักษณ์ที่ใช้กันเสมอ
ๆ เช่น ป้ายห้าม หลอดไฟ กากบาท ก็นำมาใช้ได้เช่นกัน
9.
สี (Colour)
ให้นำสีทุกสีในสายรุ้งมาใช้ให้หมดเมื่อมีโอกาสและเป็นไปได้
เพื่อให้ความคิดของ นักเรียนมีสีสัน และนักเรียนก็จะจำได้แม่นยำขึ้น
10. ไล่ระดับ เรียงลำดับ นับต่อเนื่อง
(Order and / or sequence)
เวลานำเอาหลักการ
ลำดับ และระดับมารวมกัน ต้องทำให้มันไล่เรียงกันได้ และเพิ่มให้สมองมีโอกาสในการกลับเข้าไปหามันได้อย่างเดาสุ่ม
การขยาย ลำดับและระดับออกไป ทำให้ นักเรียนพัฒนาความทรงจำแบบกระดานหมากรุก
(Memory Matrices) เช่น แบบตารางหมากรุก ความทรงจำยกระดับตัวเอง (Self
Enhancing Memory Matrix) เพื่อให้นักเรียนจำสิ่งต่าง ๆ ได้ 10,000
รายการ หรือมากกว่านั้น
11. มองแต่แง่ดี
(Positivity)
ส่วนใหญ่แล้วภาพที่ออกมาในแง่ดีมีความสุขดูสนุกจะช่วยให้จำได้ดีขึ้น
เพราะมันจะดึงดูดให้สมองต้องการจะกลับไปหาภาพนั้นอีก แต่ถ้าเป็นภาพใน
เชิงลบแล้ว แม้จะครอบคลุมทั้ง 10 ข้อ ที่กล่าวมา และคำของมันก็ น่าจำ
ก็อาจจะถูกสมองตั้งป้อมขวางไว้ เพราะเวลาพบภาพนั้นแล้วใจหดหู่ได้ความรู้สึกไม่ดี
12. โอ้อวดให้เกินจริงเข้าไว้
(Exaggeration)
ภาพการจำทั้งหลายของนักเรียนนั่นให้
เว่อ ๆ เอาไว้ทั้งขนาด รูปร่าง และแสงเสียง
------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
ที่มา : ธัญญา ผลอนันต์. ใช้หัวคิด. แปลและเรียบเรียงจาก
Use Your Head by Tony Buzan. กรุงเทพมหานคร : ขวัญข้าว ๙๔, 2542.
